Jaron 1146/an Bernardo el Klervň apoge disvastigis la anoncon de la dua krucmilito, anoncita de la papo Eugenio la Tria. Invitante adheri al ĝi, lia forta zorgo estis proklami ĉiuflanke kaj ĉiumedie ke la entrepreno neniel implicas persekuton kontraŭ hebreoj. “Nek mortigitaj, nek forigitaj”. Li kuris al rejnlandaj zonoj kie jam komencis la mortigado de hebreoj: li konvinkis episkopojn protekti hebreojn ilin eventuale loĝigante eĉ en katedraloj, kaj sukcesis separi parton de la popolo el ribelaj monakoj kiuj laŭstrate kaj laŭplace predikis ke ĝis estos hbreoj “mortigintoj de Kristo” kristanoj malvenkos en Sankta Tero”; kaj bremsis, eĉ fizike, la monakon Rodolfon, influe incitantan al malamo.

Pri tio oni parolis dum la tritaga kunveno organizita en Romo de la centro Studoj Cisterciaj kun la celoj esprimitaj en la temo:”Bernado de Klervň: Aktualeco de mesaĝo kaj sperto”. Eble ĉio limiĝus al memorigo kaj laŭdado de rafinita verkisto kaj poeto kaj mistikulo kaj filozofo-teologo kaj konsilanto de papoj kaj regestroj se en ĝi ne partoprenintus ankaŭ hebreaj rabenoj kiel “ne lastaj interesitoj-interesataj”. Utilas raporti pri la komento de rabeno Jozefo Laras, en kiu estas citataj kelkajn liajn leterojn de la jaro 1146, precipe la 365/an, kie estas proklamata la “severa malpermeso mortigi aŭ forhejmigi hebreojn. Li tion subtenas apogite sur bibliaj tekstoj kaj per rezonadoj, certe hodiaŭ iom malpli uzeblaj eĉ inter la kristanoj”.  Por kiu kialo ne persekuti hebreojn?

 “Bernardo, plu diras Laras, reprenas motivon kiu estis jam de sankta Aŭgusteno kaj plurfoje uzata de bremsantoj de la persekutoj kontraŭ ĥebreoj. Laŭ Aŭgusteno, la hebrea popolo per tiu krimo ĉesis esti la popolo de Dio: sur ĝi tial pezis la kulpo de la mortigo de kristo.  Sed se hebreoj daŭrigas travivi ĉie en la mondo signifas ke Dio tion volas: ili estas la vivanta pruvo de la fundateco de kristanismo”.

Restus, laŭ la rabeno demando, kiun eble ĝisnun ne trovis respondon: ĉu Bernardo vere konvinkitis pri la aŭgustena tezo aŭ ĉu li uzis tian argumenton por garantii la savon de hebreoj? “Sed, li pli komentis, tiu kiu, kiel mi, suferis persekuton, scias ke ĉiu parolo aŭ ago helpanta estas savankro. Bernardo per forto, kuraĝo kaj decido devigis Rodolfon reeningigi la spadon”.