Por komenci, malfacilas trovi aŭ krei la ĝustan vorton por esprimi novan koncepton: ke Dio kreis estas komuna scio en multaj kulturoj, ke Dio kree intervenis de tempo al tempo kiam la evoluciaj fortoj, de li programitaj, ne sukcesis salti al la nova kompleksa vivformo kaj ke tiu serion da intervenoj oni pretendas liveri kiel sciencan eskplikan kaŭzon konkure kaj kontraŭe al la novdarvinaj eksplikoj… tio aspiras al nova vorto. Iuj konfidence sugestis dikreantismo. Ĉi tie, tamen, estas ankoraŭ uzata kreismo esperante ke oni komprenas ĝian distingon el la simpla kreado. Sed ne estas tiusenca la motivo de tiu noto.

Dum la oktobra monato, ĉi-jara 2007, estis aprobita de la parlamenta asembleo de la Konsilio de Eŭropo (ne, do, tiu Eŭropunio) rezolucio, la 1580/2007,  traktanta pri “la damaĝoj de kreismo en la edukado”, kiu reproponas la temon de la evolucio kiel kontraŭanta kreismon En ĝia komenco oni aludas kreadon kiel religian konvinkon kiu estas separebla de la scienco, dum la tuta dokumento estas impregnita de la denunco kontraŭ la kreismajn tezojn kiuj negus la evolucion de la specioj lasante impreson ke ekzistas nesanebla kontrasto inter evolucio kaj kreismo.

Reale, ĉar la akordiĝebleco inter kreado kaj specievolucio, plurfoje asertata de la kristanaj teologiistoj kaj eklezioj aparte de la katolika oficiala instruado (vidu, ekzemple, rezolucioj de la papa akademio de sciencoj), konstante en la lastaj monatoj,  ne povis esti ignorita de la redaktistoj de la dokumento, la risolucio certe referencas al determinata kreismo (ĉu Dikreantismo?) kiu sin ligas al letera interpreto de la biblio aŭ tiu je amerikana stampo en la nova versio de la Inteligent Design, ĝuste kontraŭata de la sama dokumento ĉar opiniata fora de ĉiu perspektivo je scienca karaktero, kvankam ĝiaj subtenantoj ankaŭ tion pretendas, jen kristabaj jen muzulmanaj. La tezoj, fakte, de la suprenomitaj kreistoj (ĉu dikreantistoj?) ne povas posedi kriterion de scienceco aŭ esti eluzataj por nei la fenomenon de la evolucia procezo, nek povus trovi lokon en la scienca instruado alternative kun la teorio de la evolucio per natura selekto, kvankam eĉ tiun ĉi estas rifuzata de kelkaj scienculoj nekreistaj.

La konsideroj prezentitaj ĉi-koncerne en la rezolucio estas samopinieblas ankaŭ flanke de la pleiparto de la katolika sciencaro - laŭ kies, sed ne nur, vidpunkto mi estas nun orservanta. Oni povus ankaŭ aldoni ke tiuspeca kreismo (ĉu kreantismo?) ne havas sencon eĉ for de la lernejaj limoj, ĉar ne estas science konstateblaj tiuj diaj intervenoj. Tiu teorio kredigas ke novdarvinistoj ne liveras sufiĉajn pruvojn favorajn al specievolucio aŭ, ne povante nei grandajn ŝanĝojn en la vivantara historio, en tiuj ĉi kredas indukti la dian intervenon, pro la komplkseco de la fenomeno.

Tamen en la eŭropakonsilia rezolucio ne kapteblas kiun ideon de kreismo oni referencas. Estas, fakte. uzata termino kiu havas konotacion filozofian, kvankam malkorekte uzatan de iuj kun scienca aspekto. La risko estas ke ankaŭ la ideo de kreado estu ekcorcita en la moderna penso, kvankam ne interferanta kun la scienca nocio ĉar ĝi lokiĝas antaŭ kaj fora de la sciencaj kategorioj, kiuj neniam povas trovi kaj sperti fizikajn diajn spurojn. Vere, kio estas kontraŭata en la Konsilio de Eŭropo estas distordo de la koncepto de kreado, ĝia utiligado por scienca ekspliko de la evolucio de la vivantaro, same kiel faras certe la tezoj kreistaj (dikreantistaj) naskiĝintaj en amerikama medio. Sed la manko de precizeco de la enhavoj en la uzata termino nek utilas al la bezonata klareco nek favoras tiun distingon inter scienco kaj kredo kiun ĝuste en la rezolucia komenco estis rekonata. Ĉiukaze, kial rilate religion ne uzis la vorton kreado anstataŭ kreismo por ke evitiĝu distordaj interpretoj?

La teksto enhavas ankaŭ interesajn konsiderojn rilate sciencan aspirojn de la novaj generacioj. Akompanas ĉion, tamen, ekscesa emfazo sur la katastrofaj sekvoj rilate la kreskon de la scienco kaj kulturo se en la lernejaj medioj oni kutimas prezenti ankaŭ la kreisman kontraŭatan de neodarvinismoj.