 |
|
retadreso :
gazeto@internacia-gazeto.com Stanislaw Smigielski 03.12.2009 ______________________________________________________________________ Mesagxo pri Ivo Lapenna |
Prof. d-ro Ivo Lapenna (1909-1987), kies centjarigxon ni festas la 5-an de novembro en 2009, estis sendube la plej elstara inter la gvidantoj en la organizita Esperanto-movado. Oni ofte ligas lian esperantistan karieron specife kun Universala Esperanto-Asocio, kiun li gvidis en ties modernan institucian formon. Sed lia kontribuo al la Movado superversxas la limojn de tiu institucia identeco. Lapenna estis la plej elstara oratoro en la historio de la lingvo. Lia verko "Retoriko", kiu instruas la arton de parola persvadado, vicas inter la klasikajxoj pri tiu temo en iu ajn lingvo. Liaj paroladoj restas modeloj ofte auxskultataj de sinsekvaj generacioj. La sukceso de lia retoriko en Montevideo en 1954 estis venko ne nur por UEA, kiun li tie reprezentis, sed ankaux por la parola persvadado, la sola akceptebla batalilo en serioza batalado por la paco. Li multe laboris ne nur por akceptigi kaj fortikigi la demokratian metodaron, sed ankaux specife por pliakrigi la retorikon kaj plivastigi la kapablon de publikaj agantoj efike uzi gxin. Multaj el ni ne memoras, ke li ankaux fake okupigxis pri la evoluigo de nia lingvo: en la Simpozio pri ata/ita, libroforme organizita de la eldonejo Stafeto, gramatikistis kun aliaj gramatikistoj ankaux Ivo Lapenna, tute kapable kaj senglite. Tamen kompreneble li specife apartenis al tute alia fako : li estis grava fakulo pri la internacia juro, kaj gxuste surbaze de tiu sia faka kono li muldis la postmilitan laborlinion de UEA. Lia sinengagxo sur la tereno de la homaj rajtoj kreis apartan profilon ne nur por UEA, sed gxenerale por la Esperanto-movado de post la dua mondmilito. Pro liaj klopodoj UEA jam ekde 1947 - unu jaron antaux la formala adoptigxo de la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj en Unuigxintaj Nacioj - enstatutigis la principon, ke la respektadon al homaj rajtoj UEA rigardas kiel nepran antauxkondicxon por siaj laboroj. Al la hodiauxa generacio devus esti grave, ke li estis inter la unuaj, kiuj en la batalo por konservi la malfortajn lingvojn kaj kulturojn emfazis la koncepton de lingva genocido kiel juran batalilon. El la perspektivo de la j uro li prezentis analizon de la lingva geopolitiko kaj bazis sur tio la pledadon por Esperanto kiel justa solvo. La principoj de tiu analizo akiras pli gxenerale agnoskatan gravecon hodiaux, kiam multaj komentantoj iom post iom agnoskas la valoron de moralaj (anstataux nur de pragmatikaj) konsideroj en la agado sur la monda scenejo, kaj kiam la vocxoj de la neregistaraj organizajxoj kiel portantoj de tiuj moralaj valoroj - oje opozicie al la foje senmoralaj sxtataj sistemoj - plifortigxas en la internaciaj institucioj. Mi ne volas en tiel grava jubilea momento paroli cxefe pri la UEA-kariero de figuro, kiu tiel elstare skulptis tutan cxielpejzagxon por la lingvanaro kiel tuto: tro mallargxe limigi lin al nia asocio donus la impreson, ke ni volus iel sxteli lian vizagxon por ni! De LPLP (kiu en lia tempo havis la pranomon "La Monda Lingvo-Problemo") gxis la serio Oriento-Okcidento, de la dumkongresa oratora konkurso gxis la roterdama oficejo de UEA, tiom da institucieroj de nia asocio atestas lian cxarpentistan lerton, ke ni prefere ne eku pri tiu temo, sed lasu al la tuta esperantista publiko, sendiskriminacie pri asocia aparteno, aplauxdi la memoron de tiu homo, kiu donis al ni plej da kialoj por aplauxdi! Li estis unu el tiuj malmultegaj, pri kiuj eblas tute sincere kanti, "La mond' aliigxos, la temp' pasos for/ sed vivos eterne pri ili memor'." Probal Dasgupta prezidanto de UEA gk de UEA ndlr: Foto pri Lapenna: http://www.ivolapenna.org/index/lapenna_farve.jpg fonto: Ret-Info http://www.eventoj.hu |
| |
| Komentojn pri cxi tiu artikolo vi povas sendi al : gazeto@internacia-gazeto.com |